Inflacja CPI to roczna zmiana wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, czyli średniej zmiany cen płaconych przez gospodarstwa domowe za ustalony koszyk. Wskaźnik CPI publikuje co miesiąc krajowy urząd statystyczny, w Polsce Główny Urząd Statystyczny, a odczyt roczny liczy się względem tego samego miesiąca rok wcześniej.
Jak liczy się wskaźnik CPI
Wskaźnik definiują trzy elementy: koszyk, wagi i okres bazowy.
Koszyk to lista towarów i usług, które gospodarstwa domowe faktycznie kupują — od czynszu i energii po pieczywo i usługi fryzjerskie. Każda pozycja dostaje wagę równą jej udziałowi w wydatkach gospodarstw domowych, ustalanemu na podstawie badań budżetów domowych i aktualizowanemu okresowo. Okres bazowy przyjmuje wartość 100, a każdy późniejszy odczyt wyraża się względem niego.
Zmiana wskaźnika w danym miesiącu to suma zmian cen w poszczególnych grupach pomnożonych przez ich wagi. Uproszczony przykład na trzech grupach pokazuje całą arytmetykę:
| Grupa | Waga | Zmiana ceny |
|---|---|---|
| Mieszkanie i nośniki energii | 0,50 | +4,0% |
| Żywność | 0,30 | +2,0% |
| Transport | 0,20 | −1,0% |
Zmiana ważona = (0,50 × 4,0) + (0,30 × 2,0) + (0,20 × −1,0) = 2,0 + 0,6 − 0,2 = 2,4%. Wskaźnik stojący na 100,0 przesunąłby się do 102,4. Jedna grupa spadła, a wskaźnik i tak wzrósł: o wyniku decydują wagi, a nie liczba drożejących pozycji. Gdyby transport potaniał o 10%, składnik wyniósłby −2,0, a zmiana ważona spadłaby do 0,6% — ta sama formuła, przeciwny wynik.
CPI, inflacja bazowa i HICP
Inflacja CPI obejmuje cały koszyk. Inflacja bazowa wycina z niego składniki najbardziej zmienne; w Polsce cztery miary inflacji bazowej, w tym najczęściej używaną „po wyłączeniu cen żywności i energii”, liczy i publikuje Narodowy Bank Polski w dniu roboczym po odczycie GUS. HICP, czyli zharmonizowany wskaźnik cen konsumpcyjnych, liczony jest według wspólnej metodyki dla całej Unii i to jego używa Eurostat do porównań między krajami. Lista wyłączeń nie jest identyczna w różnych krajach, więc dwie miary „bazowe” nie są wprost porównywalne.
Źródła pierwotne: stat.gov.pl — szybki szacunek i odczyt ostateczny wskaźnika CPI, nbp.pl — inflacja bazowa, ec.europa.eu/eurostat — HICP.
Dlaczego odczyt CPI porusza kwotowania
Inflacja CPI nie działa na kurs walutowy bezpośrednio. Działa na to, co rynek sądzi o kolejnym ruchu banku centralnego. Odczyt, który zmienia oczekiwaną ścieżkę stóp, zmienia różnicę stóp wycenianą w parze walutowej, a kwotowania przeceniają się razem z nią.
Ponieważ oczekiwania powstają przed publikacją, znaczenie ma odległość odczytu od konsensusu, a nie sam poziom. Wysoki odczyt zgodny z oczekiwaniami potrafi przejść bez ruchu, a reakcja bywa odwrotna do pierwszego wrażenia, gdy rynek przeczyta szczegóły. Żaden odczyt nie implikuje kierunku.
W sekundach wokół publikacji spread się rozszerza, a zlecenia rynkowe i stop realizują się po następnej dostępnej cenie, nie po tej z ekranu. Przy luce cenowej zlecenie obronne może zostać wykonane poniżej ustawionego poziomu, więc zrealizowana strata bywa większa od zaplanowanej. Działa to w obie strony.
Gdzie sprawdzić termin: daty i godziny publikacji CPI znajdziesz w kalendarzu ekonomicznym ABF Trade.
Otwórz rachunek w ABF Trade, aby obserwować zachowanie spreadów wokół publikacji danych inflacyjnych.
